Daniel Libeskind

‘Half oktober in Berlijn’

Vandaag in Berlijn een totale ervaring. Om goed te kunnen beleven moet je alle zintuigen optimaal gebruiken. Het is per mens verschillend bepaald welke zintuigen beter resultaat boeken. In Berlijn heb ik zojuist een totale ervaring beleeft. Het Joods museum in Berlijn is ontworpen door de architect Daniel Libeskind. Een Joods museum in Duitsland is natuurlijk van zichzelf al beladen maar dat was voor mijn tijd. De ervaring wordt vooral geoptimaliseerd door de omgeving waarin het verhaal wordt vertelt. Het verhaal is grotendeels bekent, de omgeving is ongekend. Daniel Libeskind heeft een gangen stelsel ontworpen met veel hoogte en op en af lopende vloeren. De buitenkant is geheel gemetaliseerd met onderbrekingen in de vorm van rechte lijnen en kruisen. Het gebouw heeft geen zichtbare ingang en een beperkt aantal ramen. Opvallend zijn de flat hoge nisjes (voids) die frequent terugkeren in het ontwerp. Deze uiterlijke beschrijving kun je beeldend terug vinden op verschillende sites. Ook kun je verschillende discussies volgen op diezelfde sites. Wat je daar niet kunt vinden is de indruk die het verhaal plus het ontwerp achterlaat.

De Joden worden al eeuwen lang geplaagd door volkeren die zichzelf superieur voelen. Zo werden de Joden door de Romeinen uit Jeruzalem verjaagt. In de  middeleeuwen werd de pest aan de Joden toegeschreven. En in Duitsland hadden de Joden rond 1933 helemaal geen recht van bestaan meer. De Joden leefden vaak in onderdrukking en probeerde een bestaan op te bouwen in een maatschappij met scheve verhoudingen. De Joden werden bedreven in het handelsvak en later ook in bankieren. Vaak mochten Joden namelijk geen functies vervullen als ambachtslieden of in overheidsgebieden. De Joodse gemeenschap floreerde en wekte zo meer en meer jalousie. Kort gezegd heeft de Joodse gemeenschap veel bijgedragen aan welvaart, cultuur en wetenschap. Maar hebben vaak geen volwaardig bestaan geleefd.

Het gebouw vervreemdt, je loopt door gangen die geen samenhang met elkaar lijken te hebben. We zijn tevergeefs opzoek naar het begin van de tentoonstelling. (Later blijkt dat het niet zoveel uitmaakt in welke tijdsperiode je in de Joodse geschiedenis duikt, het beeld is vergelijkbaar). We starten bovenin het gebouw en volgen de verhaal lijn naar de kelder. Het verhaal wordt verbeeld en geluisterd. De 3D beelden en de velen geluidsfragmenten werken goed. De doorkijkjes naar de stad Berlijn en op de nisjes van het gebouw werken goed. Het verhaal vordert en het gebouw blijft boeien. Er is een ruimte ingeruimd met een vaste tentoonstelling van niks. Bezoekers zijn tevergeefs opzoek naar de art effects.  De gevallen blaadjes aan het einde van de gang maken indruk. De suppoost die bij dit onderdeel moet posten staat vaak alleen bij het beeld, zou hij het ook mee naar huis nemen of heeft hij thuis een replica in zijn eigen tuin. De betonnen zuilen in de tuin van het museum geven ook weer een ervaring mee die moeilijk te beschrijven valt. De laatste ausstellung maakt het meest indruk. Een grote massieve deur leidt naar “buiten”. Onderdeel van het gebouw zijn de flat hoge nisjes. We staan met een groep spanjaarden in een koud en donkere ruimte. Er is genoeg licht om elkaar te zien, er is teveel gelid. De Spanjaarden gaan weg en er komen nieuwe bezoekers voor terug. Het is stil, we kijken omhoog. We staan minutenlang te staren naar de hoogte. Dan uit het niets besluiten we allemaal dat we het gezien hebben, dan weten we allemaal dat we het beleeft hebben.

De zomerhit

De Storm

Rende vous in het groen, iedereen komt met eigen vervoer. De eerste bepalen de plek en verzorgen de versnaperingen. De tweede legt het beeld vast. De laatste profiteert en geniet van de eerste twee. Wat een mooie dag voor een picknick, wat een mooie avond voor een voorstelling. De bosgeesten zijn ons gunstig gezind en openen de podium gordijnen voor ons. Ons beeld is een prachtige berg aangespoelde rotzooi aangevoerd door pallets. Verder speelt de muziek vanaf de boeg en speelt de wind met de mast.

De geest, vernoemd naar het wasmiddel merk Ariel, leidt ons in en door het verhaal. De Hertog van Milaan, Prospero, wordt samen met zijn dochter verbannen naar een mysterieus eiland. Zijn op macht beluste broer en de koning van Napels hebben dit op hun geweten. Als de koning zijn dochter uithuwelijkt in een ver Afrikaans land ziet  Prospero een kans om wraak te nemen op zijn broer en de koning van Napels. De koning van Napels en zijn gevolg, waaronder zijn zoon en de broer van Prospero, zijn op de terug weg en komen dicht langs het eiland. Prospero beveelt zijn eiland geest om een schipbreuk in scene te zetten. Iedereen spoelt ongeschonden en verdeelt aan op het eiland. De koning samen met de broer van Proper en de zoon van de koning van Napels in zijn eentje. Proper koppelt zijn dochter met de zoon van de koning van Napels. De twee zijn opslag verliefd en hebben weinig overredingskracht nodig om een toekomst samen voor te stellen. De koning en de broer van Proper worden door de geesten van het eiland nog en tijdje in het ongewisse gelaten. De broer staat op het punt de koning te vermoorden  en de koning is nog altijd in de veronderstelling dat zijn zoon is verdronken als gevolg van de schipbreuk. Op het eiland leeft ook nog een afzichtelijk mensman, Caliban. Caliban is de zoon van een inmiddels overleden verbannen heks. Caliban is de onwillige slaaf van Proper. Caliban verraad zijn meester en gaat in zee met de door drank gedrenkte sommelier van de koning van Napels. Caliban en de sommelier bereiden een mislukte aanslag op het leven van Proper. De geest van Proper speelt als een maarschalk van Napoleon alle poppetjes tegen elkaar uit tot het zelfde doel. Spijt en berouw voor de afzetting van Proper en re-integratie voor de functie van Hertog van Milaan voor Proper. Iedereen toont berouw en Proper wordt door het publiek in eren hersteld.

De tribune is afgeladen vol. Het is magisch om te horen dat zo’n massa zon stil en geconcentreerd kan zijn. De geest Ariel speelt wonder schoon. Ariel mag schreeuwen, zingen, springen en dansen. Het schreeuwen wordt zingen en het springen wordt dansen. De dochter van Prospero wordt onbevangen neergezet door een actrice die in dubbelrollen laat zien dat ze ook weelderig en onbezonnen kan acteren. De relatie tussen Prospero en zijn broer wordt niet groot uitgespeeld het stuk streeft naar berouw en vergeving. De goede afloop is belangrijker dan hunkering naar macht en zelfverrijking.  Dit geeft mij een bevreemdend gevoel in een tijd van bonussen en staatssteun. Het enige personage die verandering ondergaat in het verhaal is Caliban. Caliban, de eenzame zoon van de overleden heks  Sycorax De slaafse Caliban woont als onaangepaste mutant geisoleerd op het eiland. Als Prospero met zijn dochter aanspoelt leert Prospero Caliban praten. In ruil daarvoor laat Caliban alle vruchtbare en interessante plekjes van het eiland zijn. Caliban is sinds zijn vergrijp richting de dochter van Prospero de onderdanige slaaf. “Was het me maar gelukt dan liep het hele eiland over van Calibaantjes”. Caliban ziet zijn kans om van zijn meester af te komen als het schip van de Koning aanspoelt. Caliban stelt zichzelf in dienst van de sommelier in ruil voor een aanslag op het leven van Prospero. Uiteindelijk toont Caliban berouw en is weer slaaf van Prospero.

Waar zit kwaliteit?

Nu we meer en meer in een recessie raken moet deze ook langzamerhand effect gaan hebben op onze geest. We kunnen minder materieel aanschaffen dus hoeven we ook niet zoveel tijd te verspillen aan het lezen van gebruikaanwijzingen. Waar besteden we die extra tijd aan?
De organisatie functioneerd niet goed meer, de fundamenten wankelen. We moeten weer bij onszelf op zoek gaan naar zin en stabiliteit. Als we voldoende ruimte krijgen van de wankelende gevestigde orde kunnen we een inhaalslag maken. De kwaliteit zit hem namelijk in het harder lopen van het individu. Het harder lopen, een stapje meer doen, doet een organisatie goed. Nu is het momunt om kwaliteit te uiten als u tenminste nog in dienst bent van een organisatie.

Micro VOC

De verenigde oost indische compagnie had een doel. Veel geld verdienen met handel. De handel bestond  oorspronkelijk uit specerijen en thee. Later werden er slaven aan toegevoegd. De voornaamste handel bleef specerijen en thee, de bijvangst waren de  gekleurde medemens die als huishoudelijke hulp werden verscheept. De “meeste” kwamen heel in het beloofde land. Het vertrek was vanuit A, een rust kwartier in B om uiteindelijk aan te komen in J. Nu kon het echte handelen beginnen. De VOC handelde niet alleen in echte tastbare goederen maar ook in aandelen. De speculatie was begonnen. De aandelen kon je aanschaffen in afwachting van de werkelijke buit die maanden later pas bonnen zou komen. Het VSO schip is slechts een middel om snel resultaten te behalen waar de handel al lang niet meer op de eerste plaats staat. In 1798 was het afgelopen met het VSO, euh de VOC. We kunnen terug kijken op een bijzondere periode waar veel van onze huidige zorgen hun oorsprong vonden.

Perslucht

Als je tegenover een benzine pomp woont mag je je gelukkig prijzen. De pomp wordt druk bezocht als de benzine prijzen laag zijn. Als de benzine prijzen laag zijn heb je ook veel kans op het zien van auto’s die je nooit eerder hebt gezien, uit naastgelegen dorpen en landen. Het gaat goed met de economie. De klanten in het superwinkeltje met het beperkte dure assortiment betalen niet alleen de benzine maar nemen er ook nog iets lekkers bij. Bij de auto terug gekomen is wat er lekker uitzag meestal toch niet zo lekker, maar ach het gaat goed met de wereld. Op zwarte olie dagen zoals een paar maanden geleden is het rustig bij de pomp, de mensen die er komen tanken niet helemaal vol en zijn snel weer weg. Nu is het interessant om te kijken of je dezelfde auto’s herkent. Nemen ze dezelfde pomp steeds of dagen ze zichzelf uit.

Maar wat kunnen we leren van de perslucht. Het eerste wat mij opvalt is dat de perslucht eigenlijk altijd aan de verkeerde kant van de benzine pomp staat. Het moet niet aan het einde maar aan het begin staan. Als je lege banden hebt moet je die vullen voor dat je je tank kan vullen. Met een beetje perslucht kun je net wat langer doorrijden voor de volgende tankbeurt. Ten tweede valt mij op dat mensen die bij de perslucht staan verdacht overkomen. Vaak lopen ze een paar rondjes om de auto, schoppen tegen de banden en soms gluren ze nog even op de knieën onder de auto.  Rare plekken zijn benzinepompen, een stukje niemandsland waar de handel in perslucht gedoogt wordt.

Nooit meer wordt vervolgd!

Het is nog lastiger dan ik van tevoren dacht. Er komt me regelmatig iets boven waar ik een verhaal over kan en wil schrijven. Voer voor een blog. Niet al het voer is helaas geschikt voor een blog. Vergelijk het met onze huidige eetcultuur. Veel ingrediënten vallen onder een grote naam, kant en klaar maaltijden. De ingrediënten liggen los van elkaar te wachten in de schappen in de hoop dat ze voor de uiterste THT nog bij iemand in het wagentje belanden. Dan is er nog de spanning dat de ingrediënten bij de bestuurder thuis alsnog over de THT gaan omdat er tijd tekort is in het “trukkers café”. Is bloggen dan fastfood? Het geblogte moet binnen enkele seconden de aandacht pakken. Het kan niet zo zijn dat de ingredienten nog lang thuis in de koelkast liggen. Maar bloggen hoeft niet plat te zijn. Lessen voor mijzelf:

1. Maak het geblogte visueel aantrekkelijk (plaatjes, filmpje, opmaak).

2. Maak het verhaal niet te lang, wacht niet te lang met de essentie.

3. Verwijs naar bronnen, anders denkende, mede bloggers.

4. Frequent bloggen, meer dan 2x per maand

4. Gebruik nooit wordt vervolgd!

Is gestopt!

De dode bomen media

Het gaat niet goed met de gedrukte media. Wat is tegenwoordig nog de kracht van de krant:

Niet de allernieuwste nieuwtjes, niet de bontgekleurde foto reportages, niet het klankbord van de lezer.

Wel de grote interviews met betekenende mensen, wel de achtergrond verhalen zonder gezouten mening, wel de columns van professionals.

Definitief is het woord. Gedrukt is gedrukt. Naar de distribueer gebracht. Door de brievenbus gevallen. Van de mat geraapt. De eerste koffie gemorst. De vis verpakt maar dat ene artikel uitgeknipt en vervolgens,……. maar toch uitgeknipt.

Redacteur, de krant zou naast alle nieuwe snelle media een prominente plek kunnen innemen.

de vracht

“Waar gaan we heen?” vraagt Fira aan haar oom. Fira zit samen met haar oom op de bok van de wagen. De wagen is vol beladen met rietemanden met daarin grote balen linnen. De wagen is een erfstuk van de overgroot opa van Fira. De wagen is al oud en versleten, het is al vaak voorgekomen dat de wagen een wiel verloor of een as brak. De vader van Fira, die erg handig is, heeft dan veel werk om de wagen weer in orde te maken. Toch koos de vader dat boven het aanschaf van een nieuwe wagen. Ook nu was de wagen net weer rij klaar, je kon goed zien dat het rechterwiel van een ander houtsoort gemaakt is dan de rest van de wagen. De oom van Fira was meteen begonnen met het volladen van de wagen. De oom van Fira, Haddie, zit in de linnen handel. Haddie is een kei in onderhandelen over de prijs en heeft een neus voor het fijnste linnen. De linnen handel is een kleine maar goede handel en kent een piek maand in het jaar, de maand December. Alle families willen er dan mooi bij zitten aan de rijkversierde kersttafel. Haddie had vele soorten linnen leren kennen, hele exclusieve fijne linnen maar ook eenvoudig doch keurig ogend linnen. Er is natuurlijk ook namaak linnen in omloop maar dat is bij Haddie niet te koop. 

Vandaag is een mooie heldere dag, het is 23 december dus twee dagen voor kerst. Fira was vandaag de hele dag al opzoek naar aanspraak, niemand had echter veel tijd voor haar. Haar moeder verwees haar door naar Haddie die op het punt stond een bestelling af te leveren. Fira liep opgewekt richting Haddie om hem te vragen of hij misschien even tijd voor haar heeft. Haddie ziet er gehaast uit en vertelt haar dat hij heel veel haast heeft en eigenlijk al een half uur onderweg had moeten zijn. Haddie ziet een teleurgestelde Fira en bedacht dat ze misschien wel mee kon op de bok. Fira is maar al te blij met dit aanbod en springt op de bok naast haar oom Haddie. Fira zwaait naar haar moeder als de wagen langs het keukenraam schuift. De moeder van Fira keek iets verbaast maar is al snel weer in haar eigen bezigheden verwikkeld.

 ”Waar gaan we heen?” Haddie vertelt dat de bestelling voor de Heer de Kratt is. Fira schrikt van deze naam, de Heer de Krat is een kluizenaar die in en groot huis over de rivier woont. Fira is nooit bij dat huis geweest en over de Heer de Krat heeft ze mysterieuze verhalen gehoord. De Heer de Krat zou nooit buiten komen en daarom zou zijn huid zo grijs zijn als een muis. De brug over de rivier naar het huis van de Heer de Krat zou ook al jaren niet meer worden gebruikt omdat hij op instorten staat. De Heer de Krat krijgt ook maar een keer per maand bezoek van de kruidenier uit het dorp van over de rivier. Fira vertelt al haar zorgen over de Heer de Krat aan Haddie, Haddie haalt zijn schouders. Fira vindt het maar niks en ze ziet de brug al naderen. Haddie moet toegeven dat de brug er niet al te stevig meer uitziet en besluit om de brug ter voet te testen alvorens er met de vracht over te gaan. Fira blijft rustig op de bok achter. Haddie loopt voorzichtig tot halverwege de brug, al zwaaiend naar Fira zet hij vol goede moed een paar stevige stappen. De brug begint te bewegen, Haddie moet maken dat hij aan de overkant komt, het laatste deel van de brug ligt nu in de rivier. 

Nadat Haddie is bekomen van de schrik roept hij naar Fira dat ze rustig moet blijven. “Ik bedenk wel iets, pak maar wat te eten van onderuit de bok.” Fira dacht zelf ook al diep na over een manier om Haddie terug op de wagen te krijgen  en pakt ondertussen een stuk brood en kaas van onderuit de bok. Haddie probeert ondertussen het stuk brug te pakken te krijgen wat langzaam stroomafwaarts drijft, de stroom gaat te snel en de rivier is te diep, Haddie geeft het op. Haddie gaat op het gras zitten aan de oever. Fira heeft haar brood op en aait rustig het paard voor de wagen. Fira en Haddie worden opgeschrikt door het gekraak van wagenwielen.

wordt vervolgd

Tabula Rasa

Wachten op de gelegenheid
Weten, het is nu!

Wanneer het zover is
Weet ik niets
Waar speelt het zich af
Wie vervult de hoofdrol
Wat kunnen we ervan leren

Wachten